Werkstraf na zware tackle in amateurvoetbal

Een harde overtreding op het voetbalveld levert nietautomatisch juridische aansprakelijkheid op. In het amateurvoetbal horenslidings, duels en verkeerd getimede acties nu eenmaal bij het spel. Toch zijner grenzen. Dat blijkt uit een recente strafzaak waarin de rechtbankZeeland-West-Brabant een zware sliding tijdens een amateurwedstrijd heeftgekwalificeerd als mishandeling. De betrokken speler kreeg een taakstraf van 60uur. Ook moest hij een schadevergoeding betalen aan het slachtoffer. Hetslachtoffer liep zwaar lichamelijk letsel op en kreeg in de strafzaak een schadevergoedingtoegekend van ruim 12.000 euro, waarvan 7.500 euro smartengeld.

Zware tackle eindigt in strafzaak

Deze zaak is juridisch interessant omdat de rechtbanknadrukkelijk overwoog dat weliswaar sprake was van een sportsituatie, maar datde gedraging buiten de grenzen viel van wat in zo’n situatie nog van een spelermag worden verwacht. Uit de beschikbare beschrijvingen volgt dat de sliding vanachteren werd ingezet, met de noppen vooruit, en dat de speler niet opreglementaire wijze de bal probeerde te spelen, maar het been van zijntegenstander raakte. De rechtbank kwalificeerde dat handelen als mishandeling.Daarmee maakt deze zaak duidelijk dat niet iedere overtreding op eenvoetbalveld wordt afgedaan als “pech in het spel”. In uitzonderlijke gevallenkan een actie ook strafrechtelijk verwijtbaar zijn.

Dat onderscheid is belangrijk. Voetbal is een contactsport.Deelnemers accepteren tot op zekere hoogte dat een duel hard kan uitpakken.Maar wie op het veld een handeling verricht die zo roekeloos of buitensporig isdat die niet meer past binnen het normale spelverloop, kan over die grens heengaan. Dan komt niet alleen het tuchtrecht of strafrecht in beeld, maar ook hetciviele aansprakelijkheidsrecht.

Hoe is civielrechtelijke aansprakelijkheid in dit soortzaken geregeld?

De civielrechtelijke aansprakelijkheid in sport- enspelsituaties wordt in Nederland in beginsel beoordeeld aan de hand van artikel6:162 BW: de onrechtmatige daad. Dat artikel bepaalt dat degene die jegens eenander een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, de schademoet vergoeden. In gewone taal: wie door onrechtmatig en verwijtbaar handelenschade veroorzaakt, kan verplicht zijn die schade te betalen.

Bij sport en spel geldt echter een hogereaansprakelijkheidsdrempel dan daarbuiten. De Hoge Raad heeft al langergeoordeeld dat de vraag of een deelnemer aan een sport als voetbal onrechtmatigheeft gehandeld, minder snel bevestigend moet worden beantwoord dan buiten desportcontext. De reden daarvoor is dat deelnemers over en weer tot op zekerehoogte gevaarlijke, slecht gecoördineerde, verkeerd getimede of ondoordachtehandelingen van elkaar moeten verwachten. Met andere woorden: wie meedoet aanvoetbal, aanvaardt een deel van het normale risico van het spel.

Dat betekent meteen ook dat het enkele overtreden van eenspelregel nog niet automatisch civiele aansprakelijkheid oplevert. Een slidingdie te laat komt en tot een gele kaart leidt, is niet zonder meer ook eenonrechtmatige daad. Voor aansprakelijkheid is doorgaans méér nodig. Er moetsprake zijn van een gedraging die, gelet op alle omstandigheden, buiten debandbreedte valt van wat spelers in redelijkheid van elkaar hoeven teverwachten.

Wanneer kan een voetbalovertreding wel onrechtmatig zijn?

Of een speler civielrechtelijk aansprakelijk is, hangt sterkaf van de feiten van het geval. Rechters kijken onder meer naar de aard van desport, de spelsituatie, de snelheid van het moment, de kans om de bal nog tespelen, de ernst van de overtreding en de vraag of de gedraging nog enigverband hield met normaal spelgedrag. Ook een ernstige schending vanveiligheidsregels kan meewegen, maar is op zichzelf niet altijd beslissend.

In de rechtspraak is meermaals benadrukt dat de verhoogdedrempel juist bedoeld is om te voorkomen dat gewone sporthandelingen te sneltot aansprakelijkheid leiden. Daar staat tegenover dat een actie diebuitensporig, doelbewust of evident gevaarzettend is, wel degelijk onrechtmatigkan zijn. In deze recente zaak lijkt de rechtbank precies daar de grens tehebben getrokken. Het ging volgens de beschikbare beschrijvingen niet om eenongelukkige duelactie, maar om een sliding die zo hard en onbesuisd was dat zijbuiten de grenzen van het spel viel.

Strafzaak en letselschade lopen niet altijd gelijk

Een strafrechtelijke veroordeling betekent niet automatischdat alle civielrechtelijke vragen daarmee zijn opgelost. Wel kan zo’n oordeelin de praktijk een belangrijke rol spelen. Als een strafrechter vaststelt datsprake is van mishandeling, versterkt dat vaak de positie van het slachtofferin een latere letselschadezaak. Zeker als ook al schadevergoeding is toegewezenin het strafproces via een vordering van de benadeelde partij.

Dat laatste gebeurde hier ook. De rechtbank kende ruim 12.000 euro toe. Daarmee is in elk geval een deel van de schade al in destrafzaak beoordeeld. Toch sluit dat een afzonderlijke civiele procedure nietuit, bijvoorbeeld als later blijkt dat de schade groter is of als discussieontstaat over toekomstige schade, verlies van inkomen, revalidatiekosten ofverdere smartengeldvragen.

Voor slachtoffers van sportletsel is het daarom van belangom goed te kijken welke route het meest passend is. Soms kan voeging in hetstrafproces voldoende zijn. In andere gevallen is een aparte civieleletselschadeprocedure nodig om alle schadeposten volledig in beeld te krijgen.

Belang voor de letselschadepraktijk

Voor de letselschadepraktijk onderstreept deze zaak datsportletsel juridisch complex kan zijn. Niet iedere zware blessure tijdensamateurvoetbal leidt tot aansprakelijkheid. Tegelijk laat deze uitspraak ziendat rechters wel degelijk ingrijpen als een speler de grenzen van hetaanvaardbare overschrijdt. Juist in voetbalzaken draait het vaak om die scherpeafbakening: hoort dit nog bij het spel, of is sprake van onrechtmatig handelen?

Voor slachtoffers is dat onderscheid cruciaal. Wie letseloploopt door een normale, zij het harde, spelsituatie zal niet snel met successchade kunnen verhalen op de tegenstander. Maar als sprake is van een actie diebuiten het normale risico van het spel valt, kan dat anders liggen. Dan komtnaast het strafrecht ook civiele aansprakelijkheid in beeld, met mogelijkevergoeding van materiële schade en smartengeld.

Deze uitspraak is daarom meer dan alleen een opmerkelijkestrafzaak uit het amateurvoetbal. Zij laat zien waar de juridische grens ligttussen sportief risico en aansprakelijkheid. En juist die grens is voorslachtoffers, clubs, verzekeraars en belangenbehartigers van groot belang.

‍