Klimongeval tijdens cursus

Een ongeval tijdens een sportactiviteit betekent nietautomatisch dat iemand anders juridisch aansprakelijk is. Toch kan dat andersliggen wanneer het letsel ontstaat tijdens een cursus of training, waarbijdeelnemers juist mogen vertrouwen op begeleiding, toezicht enveiligheidsmaatregelen. Dat blijkt duidelijk uit een zaak over een ernstigklimongeval in een Haarlemse klimhal. Tijdens een basiscursus toprope klimmenviel een cursiste van ongeveer twaalf meter hoogte naar beneden. HetGerechtshof Amsterdam oordeelde uiteindelijk dat de klimhal aansprakelijk isvoor de letselschade. Daarover gaat dit artikel van Van Diepen Letselschade.

Deze uitspraak is juridisch interessant, omdat zij laat zienwaar de grens ligt tussen een normaal sportrisico en een situatie waarin eencursusaanbieder tekortschiet in zijn zorgplicht. Voor slachtoffers van eensportongeval, maar ook voor aanbieders van klimlessen en andere risicovollesportactiviteiten, bevat deze zaak belangrijke lessen.

Wat gebeurde er tijdens de klimcursus?

De vrouw volgde een basiscursus sportklimmen die uit vierlessen bestond. Tijdens de derde les klom zij een voor haar relatief moeilijkeroute. Op ongeveer twaalf meter hoogte bevond zich een overhang. Juist daarging het mis. De cursiste verloor haar grip, viel van de wand en werd niet goedopgevangen door de medecursist die haar zekerde. Daardoor kwam zij hard op dehouten vloer terecht. Zij liep ernstige botbreuken op aan voeten en benen enmoest langdurig revalideren.

De zaak draaide vervolgens om de vraag of de klimhal en haarinstructeurs voldoende veiligheidsmaatregelen hadden genomen. De rechtbank hadeerder geoordeeld dat daarvan geen sprake was en wees de vorderingen van devrouw af. In hoger beroep kwam het hof echter tot een heel andere conclusie.

Waarom vond het hof de klimhal wel aansprakelijk?

Het hof maakte duidelijk dat deze zaak niet moest wordenbeoordeeld als een gewone sport- en spelsituatie tussen gelijkwaardigedeelnemers. Het ging om een cursusavond. Dat is juridisch van belang, omdat eencursusaanbieder en de instructeurs dan een duidelijke zorgplicht hebbentegenover beginnende deelnemers.

Volgens het hof was sprake van een gevaarzettende situatie.De cursiste mocht in les drie al een lastige route klimmen, op grote hoogte enmet een overhang, terwijl zij nog geen certificaat had behaald en dus nog nietals zelfstandig klimmer mocht worden beschouwd. Zij werd bovendien gezekerddoor een medecursist die zelf ook nog in opleiding was.

Het hof paste daarbij de bekende kelderluikcriteria toe. Dankijkt de rechter onder meer naar de kans dat iemand niet voldoende oplettendis, de kans dat daardoor een ongeval ontstaat, hoe ernstig de gevolgen kunnenzijn en hoe bezwaarlijk veiligheidsmaatregelen zouden zijn geweest. In dezezaak viel dat allemaal uit in het nadeel van de klimhal. Een val van twaalfmeter brengt een zeer groot risico op ernstig letsel mee. Juist daarom haddende instructeurs extra voorzichtig moeten zijn.

Geen adequaat toezicht en geen back-up zekeraar

Een belangrijk verwijt was dat de instructeurs op het momentvan het ongeval geen daadwerkelijk toezicht hielden. Een van hen was spullenaan het opruimen en de ander was zelf nog met een cursist bezig. Daardoor wasgeen sprake van direct, deskundig toezicht op het touwkoppel van de vrouw enhaar zekeraar.

Daar kwam bij dat geen back-up zekeraar was ingezet. Eenback-up zekeraar is een extra veiligheidsmaatregel die kan voorkomen dat eenklimmer in een vrijwel vrije val naar beneden stort als de eerste zekeraar eenfout maakt. Volgens het hof had het, zeker in deze omstandigheden, voor de handgelegen zo’n extra maatregel te treffen. Dat was niet onmogelijk en ook niet tebezwaarlijk.

De klimhal voerde aan dat een back-up zekeraar alleen inuitzonderlijke gevallen nodig is. Het hof ging daar niet in mee. Juist dezesituatie was volgens het hof bijzonder genoeg: een beginnende klimmer, eenmoeilijke route, grote hoogte, een overhang en een onervaren medecursist alszekeraar.

Ook het gewichtsverschil speelde een rol

Opvallend in deze zaak is dat het hof ook veel gewichttoekende aan het verschil in gewicht tussen de klimmer en de zekeraar. Volgensde richtlijn van de klimhal zelf mocht dat verschil bij beginners niet groterzijn dan vijftien kilo. In deze zaak was het verschil ruim groter. Toch had deklimhal daar niet goed op gecontroleerd. De instructeurs hadden de deelnemersniet eens naar hun gewicht gevraagd voordat zij hen als touwkoppel samen lietenklimmen.

Dat was volgens het hof relevant, omdat een grotergewichtsverschil de kans vergroot dat een zekeraar een val niet veilig kanopvangen. Daarmee was ook op dit punt sprake van een schending van dezorgplicht.

Waarom deze uitspraak belangrijk is voorletselschadezaken

Deze zaak laat goed zien dat sport en letselschade juridischingewikkeld kunnen samenkomen. Een aanbieder van een sportcursus is nietautomatisch aansprakelijk als een deelnemer gewond raakt. Maar als sprake isvan beginners, begeleiding, instructie en voorzienbare risico’s, dan worden aande organisator hoge eisen gesteld.

Belangrijk is ook dat het hof keek naar de eigen cursusopzetvan de klimhal. De cursus duurde vier lessen en pas daarna kon het certificaatworden behaald. Dan kan een aanbieder deelnemers in de derde les nietbehandelen alsof zij al zelfstandig en volledig bekwaam zijn. De eigen regelsen veiligheidsnormen van de aanbieder kunnen dus zwaar meewegen bij debeoordeling van aansprakelijkheid.

Verder blijkt uit deze uitspraak dat algemene voorwaardenniet altijd bescherming bieden. De klimhal beriep zich op eenaansprakelijkheidsbeperking, maar dat verweer faalde. De voorwaarden waren nietop de juiste manier overeengekomen en bovendien niet ter hand gesteld.

Verwijzing naar de schadestaatprocedure

Het hof verklaarde voor recht dat de klimhal en de vennotenhoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade van de vrouw. De zaak isvervolgens verwezen naar de schadestaatprocedure. Dat betekent dat deaansprakelijkheid vaststaat, maar dat de omvang van de schade nog afzonderlijkmoet worden vastgesteld.

Voor letselschadeslachtoffers is dat een belangrijkverschil. Eerst moet komen vast te staan dat de wederpartij aansprakelijk is.Daarna volgt pas de precieze berekening van de schade, zoals verlies vaninkomen, medische kosten, kosten van hulp en ondersteuning en smartengeld.

Conclusie

De uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam maakt duidelijkdat een klimhal of andere sportaanbieder aansprakelijk kan zijn voorletselschade als onvoldoende veiligheidsmaatregelen zijn genomen tijdens eencursus. In deze zaak woog mee dat een beginnende cursiste een moeilijke routemocht klimmen, zonder adequaat toezicht, zonder back-up zekeraar en met een tegroot gewichtsverschil met haar zekeraar. Dat samenstel van omstandighedenmaakte dat de klimhal haar zorgplicht had geschonden.

Voor slachtoffers is deze zaak een belangrijk voorbeeld vanhet verschil tussen een ongelukkige sportblessure en juridisch verwijtbaarhandelen. Juist omdat aansprakelijkheid, causaliteit en schade in dit soortzaken vaak complex zijn, is het van groot belang om tijdig een gespecialiseerdeletselschadeadvocaat in te schakelen. Die kan beoordelen of een sportaanbiederjuridisch aansprakelijk is, bewijs veiligstellen en ervoor zorgen dat alleschadeposten zorgvuldig in kaart worden gebracht.