Eindelijk erkenning

Jarenlang voelde het als een groot onrecht: als je broerof zus door een misdrijf of ernstig ongeval om het leven kwam of zwaargewondraakte, had je geen recht op smartengeld. Terwijl ouders en partners wel eenvergoeding voor affectieschade kregen, stonden broers en zussen – ondanks hunvaak intense band – in de kou. Daar komt nu verandering in. Er ligt een nieuwwetsvoorstel klaar dat de kring van gerechtigden uitbreidt.

In dit artikel van Van Diepen Letselschade lees je allesover deze belangrijke wijziging, wat affectieschade precies inhoudt en wat dehuidige stand van zaken is rondom dit wetsvoorstel.

Wat is affectieschade?

Affectieschade is een vorm van smartengeld voor naasten ennabestaanden. Het is een vergoeding voor het verdriet en de pijn die je ervaartals een dierbare ernstig en blijvend gewond raakt of overlijdt door de schuldvan een ander. Denk hierbij aan een verkeersongeval, een medische fout of eengeweldsmisdrijf.

Het geld is niet bedoeld om het leed 'weg te nemen' – datkan immers niet – maar dient als een stukje erkenning van jouw verdriet. Sinds1 januari 2019 is het in Nederland mogelijk om deze vergoeding te claimen, maartot nu toe was de groep mensen die hier recht op had ("de kring vangerechtigden") strikt afgebakend.

De huidige situatie: Wie heeft er nu recht op?

Op dit moment (voor de wetswijziging) is de groep dieaanspraak kan maken op affectieschade beperkt. De wet kijkt nu voornamelijknaar:

·        Partners (gehuwd, geregistreerd of duurzaamsamenwonend)

·        Ouders (en pleegouders)

·        Kinderen (en pleegkinderen)

Broers en zussen vallen in de huidige wet buiten de boot.Zij kunnen alleen in zeer uitzonderlijke gevallen een vergoeding krijgen via dezogeheten hardheidsclausule. In de praktijk blijkt echter dat rechters dezeclausule bijna nooit toepassen voor broers en zussen, tenzij er sprake is vaneen extreme zorgrelatie (bijvoorbeeld als twee zussen al decennia samenwonen envoor elkaar zorgen). Het enkele feit dat je een hechte band hebt en samen bentopgegroeid, is nu nog niet genoeg.

De verandering: Ook smartengeld voor broers en zussen

Gelukkig is er goed nieuws. De roep vanuit de maatschappijen de politiek om ook broers en zussen te erkennen als naasten, is gehoord. Inhet nieuwe wetsvoorstel, dat eind november 2025 in consultatie is gegaan, wordtde kring van gerechtigden officieel uitgebreid.

Dit betekent dat broers en zussen straks ook een vastevergoeding kunnen claimen als hun broer of zus slachtoffer wordt van eenernstig incident. De wetgever erkent hiermee eindelijk dat de relatie tussenbroers en zussen uniek is. Het is vaak de langste relatie die je in je levenhebt; je deelt je verleden, je opvoeding en je herinneringen. Als die bandplotseling wordt verbroken door toedoen van een ander, verdient dat leederkenning.

Hoe zit het met stiefbroers en -zussen?

Het wetsvoorstel houdt rekening met moderne gezinsvormen.Ook stiefbroers en -zussen kunnen onder de nieuwe regeling vallen, mits zij ingezinsverband samenwonen of hebben gewoond. De wetgever probeert hiermee aan tesluiten bij de realiteit van samengestelde gezinnen.

Verhoging van de bedragen

Naast de uitbreiding van de groep mensen die recht heeft opeen vergoeding, wordt er ook gesleuteld aan de bedragen. De vaste bedragen vooraffectieschade zijn sinds de invoering in 2019 niet geïndexeerd.

In het nieuwe voorstel worden de bedragen met ongeveer 12,5%verhoogd.

·        De huidige bedragen liggen tussen de € 12.500 en€ 20.000

·        In de nieuwe situatie zullen deze bedragen naarverwachting stijgen naar een range van circa € 14.000 tot € 22.500

De exacte hoogte van de vergoeding hangt af van de relatietot het slachtoffer (bijvoorbeeld partner of kind) en de aard van degebeurtenis (misdrijf of ongeval). Voor broers en zussen zal waarschijnlijk eenonderscheid worden gemaakt tussen thuiswonende en uitwonende broers en zussen,waarbij thuiswonende broers en zussen (die de dagelijkse impact van dichtbijmeemaken) in een hogere categorie kunnen vallen.

Wanneer gaat dit in?

Het is belangrijk om te weten dat deze uitbreiding op ditmoment (eind 2025) in de fase van een wetsvoorstel zit. De internetconsultatieis gestart, wat betekent dat burgers en experts hun mening mogen geven. Daarnamoet het voorstel nog langs de Raad van State en worden goedgekeurd door deTweede en Eerste Kamer.

Hoewel er brede steun is voor dit plan, kan het nog enigetijd duren voordat de wet officieel in werking treedt. Voor lopende zaken geldthelaas meestal de wetgeving die gold op het moment van het ongeval. Heb je nute maken met letselschade? Raadpleeg dan altijd een gespecialiseerdeletselschadeadvocaat om te kijken wat er in jouw specifieke situatie mogelijkis, wellicht is er toch een beroep op de hardheidsclausule mogelijk.

Samenvattend

De uitbreiding van de wet affectieschade is een grote stapvooruit in de erkenning van het leed van broers en zussen. Het maakt een eindeaan een situatie die door velen als onrechtvaardig werd ervaren en zorgt ervoordat ook zij de juridische erkenning krijgen die ze verdienen.

‍